Wilde Kokkels, actiegroep tegen schelpdiervisserij

Stichting Wilde Kokkels is voortaan Stichting WAD

'Wát?' denkt vast menigeen die de actiegroep Wilde Kokkels een warm hart toedroeg. Wie Wilde Kokkels van dichtbij zag functioneren zal de verandering van naam en doelstellingen begrijpen. Ons werkterrein heeft zich in de ruim drie jaar van ons bestaan verbreed tot méér dan alleen schelpdiervisserij. De doelen die Wilde Kokkels zich stelde bij haar ontstaan zijn bereikt. De schadelijke mechanische kokkelvisserij is van het wad verdwenen, en daar zijn we erg tevreden over. Er speelt echter meer met betrekking tot de Waddenzee waarvan wij vinden dat het beter kan.

In dat proces zijn we al een eind op weg. De mosselkweeksector realiseert zich nu dat de Waddenzee geen standaard agrarische werkomgeving is, maar een natuurgebied. De handkokkelsector verkiest om diezelfde reden uit zichzelf om klein te blijven en om minder te oogsten dan haar door het ministerie van LNV wordt gegund. Voor de kurk waar de Nederlandse mosselkweeksector van oudsher op drijft, de bulkproductie van mosselen in de Waddenzee en de Oosterschelde, heeft dit inzicht ingrijpende consequenties. De mosselkwekers hebben zelfstandig gekozen voor creatief innoveren in goede, zakelijke verstandhouding met de natuurbescherming. Stichting WAD waardeert dat en zoekt met hen naar de beste weg. In de garnalensector dringt nu ook het besef door dat op het wad alleen duurzaam werken toekomst biedt.

Stichting WAD gaat voorlopig door met hetzelfde vrijwilligersbestuur dat de actiegroep Wilde Kokkels had. We zien onszelf vooral als procesaanjager en kennisbron. Als rechtsopvolger van Wilde Kokkels zullen we lopende procedures voortzetten en doorgaan met het aanjagen van verduurzaming van de visserij in het waddengebied. Daarnaast hebben wij ons nieuwe doelen gesteld.

Beter beheer Waddenzee

Stichting WAD constateert met de Raad voor de Wadden en de Commissie Meijer dat de natuurgebieden aan de vaste wal of op de eilanden veel beter beheerd worden, met minder schade en problemen, dan het geval is met de Waddenzee. Stichting WAD streeft ernaar de situatie op de Waddenzee spoedig te normaliseren en onderscheidt voor de komende drie jaar drie streefdoelen:

Een democratische overlegstructuur op gebiedsniveau, net als in andere waardevolle landschappen, bijvoorbeeld in de vorm van een Nationaal Landschap Waddenzee.
Gebiedsbeheer net als in andere natuurgebieden door de professionele terreinbeherende organisaties.
Monitoring en onderzoek net als elders ingepast in bestaande, beproefde structuren en programma's, in plaats van apart van het land georganiseerd.

De Waddenzee is ecologisch zo verkommerd en landschappelijk in korte tijd zo verrommeld dat er van rijkswege een Waddenfonds wordt ingesteld om herstel en ontwikkeling te stimuleren. Dat werd dringend tijd. Wij willen tegelijk met de bedreigingen en symptomen van verval ook de onderliggende oorzaken aanpakken. De Waddenzee hoort een goed beheerd natuurgebied te worden dat niet lijdt onder menselijke overexploitatie, maar waar wel ruimte is voor menselijke medegebruik. Wie zich in deze doelstelling kan vinden, vindt in Stichting WAD een kandidaat-samenwerkingspartner.

Voor meer informatie:
Lenze Hofstee

06-53342233.

25 januari 2006: De Raad voor de Wadden heeft een nieuw advies uitgebracht over het bestuur van de Waddenzee. Kern van het rapport: de Habitat- en Vogelrichtlijn bepaalt de manier waarop het gebied bestuurd word. Of, in andere woorden, het wordt tijd dat de Waddenzee een normaal natuurgebied wordt met een gespecialiseerde natuurbeheerder en een goed beheerplan.

25 januari 2006: Wilde Kokkels praat begin maart met de mosselsector over de voorjaarsvisserij.

Naar onze mening zijn de meerjarige onderwater-mosselbanken momenteel het meest bedreigde type mosselbank. Om deze reden hebben de natuurbeschermingsorganisaties afgelopen herfst ingestemd met het bevissen van instabiele delen van het sublitoraal (de geulen). Ook hebben we geen bezwaar gemaakt tegen de (mislukte) experimentele bevissing op de platen.

Voor de voorjaarsvisserij ligt dit echter anders. In deze periode worden de stabiele(re) onderwater-mosselbanken bevist. Naar onze mening dient er voortaan een gedeelte van deze mosselbanken onbevist te blijven. We zijn er van overtuigd dat hier in de komende maanden overeenstemming over mogelijk is.

Wilde Kokkels werkt nauw samen met Vogelbescherming, Natuurmonumenten en de Waddenvereniging. Deze organisaties werken momenteel aan een gezamenlijke visie op de mosselvisserij.

Regering presenteert plannen voor komende 10 jaar

4 januari 2006: De regering heeft de Planologische Kernbeslissing Waddenzee (PKB) gepresenteerd. In dit plan worden de regels en voornemens voor de komende 10 jaar gepresenteerd. Er is nog inspraak mogelijk.

Nieuwe teller voor Wilde Kokkels

4 januari 2006: De website van Wilde Kokkels maakt sinds 4 april 2002 gebruik van dezelfde bezoekersteller. Helaas is Nedstat overgenomen en verschijnen er nu allerlei vervelende reclame popups in beeld. Om deze reden is de teller vandaag verwijderd. In deze periode hebben in totaal 49.585 mensen onze website bezocht. De drukste dag was 7 september 2003 met 913 bezoekers. De belangrijkste bron van bezoekers was (naast google) zeelandnet.nl

Experimenteel vissen gaat niet door

Wilde Kokkels heeft aangegeven geen bezwaar te maken tegen het gedeeltelijk wegvissen van 25% van de ontstane jonge mosselbanken. De mosselsector was eerst van plan om 100% van de jonge mosselbanken in de voor visserij toegankelijke delen van de Waddenzee in zijn geheel weg te vissen.

Na uitgebreid overleg heeft de sector besloten om eerst op een beperkte schaal experimenteel te gaan vissen. Er zijn momenteel heel weinig onderwater mosselen aanwezig, terwijl er boven water weer herstel optreedt. Om deze reden heeft Wilde Kokkels besloten om dit jaar geen bezwaar te maken tegen het gedeeltelijk wegvissen van jonge mosselen op de wadplaten. Daarentegen zijn we van mening dat komend voorjaar een belangrijk deel van de (schaarse) onderwatermosselen onbevist dient te blijven.

21 december 2005: Minister Dekker (VROM) heeft vandaag in een brief aan de Tweede Kamer haar plannen mbt het Waddenfonds en het toekomstig bestuur van de Waddenzee gepresenteerd.

9 december 2005: Wilde Kokkels heeft (samen met Waddenvereniging en Vogelbescherming) in de afgelopen maanden uitgebreid gesproken met de mosselsector. Dit heeft er tot geleid dat deze organisaties geen bezwaar hebben gemaakt tegen een bescheiden mosselvisserij in het najaar. De zogenaamde stabiele mosselbanken zijn niet bevist.

Uitkoop kokkelvissers naar 85 miljoen

9 december 2005: Het kabinet heeft onder druk van de VVD en het CDA de uitkoop voor de kokkelsector verhoogd naar 85 miljoen netto. Wilde Kokkels onderzoekt welke stappen er tegen dit besluit mogelijk zijn. Naar onze mening is het uitkoopbedrag staatssteun.

9 december 2005: Het Ministerie van LNV heeft het bezwaar van Wilde Kokkels tegen de handkokkelvisserij in de Waddenzee gedeeltelijk gegrond verklaard. Wilde Kokkels heeft geen bezwaar tegen handkokkelen op zich, maar wel tegen de omvang van de vergunning. Volgens het nieuwe beleidsbesluit mogen de vissers 5% van de aanwezige kokkels weghalen. In de afgelopen jaren is de handkokkelvisserij beperkt gebleven tot hoogstens 1% van de totale aantallen. De verleende vergunning betekende in de praktijk dan ook een sterke verhoging van de visserijdruk. Het ministerie heeft nu toegegeven dat dit het geval is, en heeft de vergunning gedeeltelijk ingetrokken.

De handkokkelaars vissen nu overigens op een nieuwe, minder omvangrijke vergunning. De beslissing heeft dan ook geen gevolgen voor de praktijk.

9 december 2005: Het Ministerie van LNV verleend geen nieuwe vergunningen voor de visserij op Meshelften in de Noordzeekustzone. De huidige 4 vergunningen blijven gehandhaafd. Buiten de 12-kilometer zone mag een ieder vrij vissen.

9 december 2005: Wilde Kokkels heeft op 10 november samen met 7 andere organisaties het boekje Het Tij Gekeerd aangeboden aan de Gedeputeerden van Fryslan en Groningen. In Den Helder is het boekje aan oud-staatssecretaris Faber aangeboden. Vier dagen later ontving Minister Dekker een exemplaar.

27 september 2005: Onderstaand artikel verscheen afgelopen vrijdag in Visserijnieuws:

Toegezegde compensatie op lange baan

Uitstel kokkelvergunning

Minister Verman geeft voorrang aan de ontwikkeling van het Sociaal Plan voor gedeputeerden in de kokkelsector. De bewindsman wil daarmee voorkomen dat de ontvangers van het kleinste deel van de schadeloosstelling (7.5 miljoen euro) het langst moeten wachten.

Veerman antwoorde dat vorige week woensdag op mondelinge vragen van Snijder-Hazelhoff (VVD) en Buijs (CDA). Eerst gaat onderzocht worden wat de rechtsgrond en de omvang van de schade is voor de van het wad verdreven mechanische kokkelvissers. Veerman laat verder uitzoeken of de uitkoopsom door de Europese Commissie als niet geoorloofde staatssteun kan worden bestempeld. De kans is groot dat het nog zeker een jaar gaat duren voor de overheid een besluit neemt over de hoogte van de uitkoopsom.

Wilde Kokkels heeft vorige maand een analyse van de uitkoopregeling gemaakt. De analyse is hier te downloaden (PDF, 2 MB). Uit de analyse blijkt dat er grote vraagtekens te plaatsen zijn bij de hoogte van het bedrag, en bij de juridische onderbouwing. Wij hopen dat de Europese Commissie en het ministerie van LNV kritisch gaan kijken naar de juridische argumentatie onder het voorgestelde uitkoopbedrag.

In de media zijn berichten verschenen waarin natuurorganisaties van natrappen worden beschuldigt. Een voorbeeld hiervan is dit interview in het Dagblad van het Noorden. Overigens stelt de uitkoopcommissie voor om dhr. Visser 3 miljoen euro uit te betalen, en niet 1.5 miljoen euro.

Wilde Kokkels is altijd van mening geweest dat de verdwenen werkgelegenheid dient te worden gecompenseerd. Het is bijvoorbeeld mogelijk om nieuwe vormen van mosselkweek en andere vormen van aquacultuur te stimuleren. Door 85 miljoen euro over te maken naar de aandeelhouders van de bedrijven is de kans groot dat het geld niet bij de getroffenen terechtkomt. We zijn dan ook tevreden met de toezegging van Veerman om snel geld vrij te maken voor het uitvoeren van het sociaal plan.

13 september 2005: Wilde Kokkels heeft vandaag bezwaar gemaakt tegen de kokkelvisserij in de Westerschelde.

Natuurorganisaties: vraagtekens over hoogte en onderbouwing schadevergoeding kokkelvissers

6 september 2005: Natuurmonumenten, Vogelbescherming Nederland, de Waddenvereniging en Wilde Kokkels stellen vraagtekens over de hoogte en de onderbouwing van de voorgestelde nadeelcompensatie voor de kokkelsector. De organisaties vragen daarnaast Minister Veerman om het bedrag niet uit het Waddenfonds te betalen.

26 augustus 2005: De Commissie Schadebepaling Kokkelvisserij heeft met verkeerde gegevens gewerkt. Als gevolg hiervan is de te vergoeden schade niet 85 miljoen, maar hoogstens 13.6 miljoen euro.

De Commissie heeft berekend hoeveel kokkels er theoretisch gezien in de komende jaren aanwezig zouden moeten zijn. Uit metingen van het Koninklijk NIOZ blijkt dat er gebruikt is gemaakt van verkeerde aannames. Als gevolg hiervan zijn de aantallen kokkels over het jaar 2004 veel te hoog ingeschat.

Wilde Kokkels heeft een uitgebreide analyse van het rapport van de commissie gemaakt. De analyse is hier verkrijgbaar (PDF, 2 MB).

Uit de analyse blijkt dat er grote vraagtekens te plaatsen zijn bij de hoogte van het bedrag, en bij de juridische onderbouwing.

Naar onze mening dient LNV het bedrag van 7.5 miljoen euro als bijdrage aan het sociaal plan zo snel mogelijk ter beschikking te stellen. Hierdoor komt er een einde aan de onzekerheid voor de 133 ontslagen medewerkers.

Anders staat het met de voorgestelde 88 miljoen euro compensatie voor de aandeelhouders zoals de Zwitserse UBS Bank. Naar onze mening is dit staatssteun. Wilde Kokkels overweegt dan ook een klacht bij de Europese Commissie in te dienen.

26 augustus 2005: Het Televisieprogramma 2 Vandaag heeft een mooie uitzending gemaakt over de handkokkelvisserij in de Waddenzee.

Wilde Kokkels heeft vorige maand geen bezwaar gemaakt tegen de nieuwe vergunning voor de huidige 20 vissers. We willen graag het komende jaar gebruiken om samen met deze vissers na te denken hoe natuur en visserij samen kunnen gaan. Uiteindelijk willen we in de volgende vergunning langjarige afspraken opnemen. Momenteel mogen de handkokkelaars in 70% van de Waddenzee vissen.

30 april 2005: De Producentenorganisatie Kokkelvisserij heeft op 22 april 2005 een vergunning aangevraagd om te mogen vissen in de Waddenzee. De advocaat van de P.O. maakte deze verrassende stap bekend tijdens een hoorzitting bij de Raad van State. De Raad behandelde gisteren de vergunning over het jaar 2004. De uitspraak wordt binnen zes weken verwacht.

De vissers rekenen op een grote uitkoopsom. Hoewel de vergunningen over de jaren 1999, 2000 en 2002 door de Raad van State zijn vernietigd krijgen de vissers volgens geruchten ongeveer 70 miljoen euro schadevergoeding. Het is goed mogelijk dat de aanvraag van de vergunningen voor 2005 een voorwaarde is om dit geld te mogen ontvangen. Door de vergunning te weigeren ontstaat er een nadeel welke gecompenseerd dient te worden. Op deze wijze is er geen sprake van illegale staatssteun.

Wilde Kokkels overweegt om zelf ook een vergunning aan te vragen. Naar onze mening heeft de P.O. door het vernietigen van de vergunningen haar voorkeursrecht voor een nieuwe vergunning verspeeld. Wij gaan er dan ook van uit dat bij een eventuele weigering van onze vergunningaanvraag ons nadeel ook wordt gecompenseerd....

30 april 2005: De Tweede Kamer heeft gisteren gestemd over de toepassing van de Europese Kaderrichtlijn Water. In deze richtlijn zijn Europese normen op het gebied van waterkwaliteit en biodiversiteit vastgelegd.

Een motie van de CDA'er Atsma om de gehele Waddenzee als sterk veranderd water aan te melden werd opvallend genoeg niet door de VVD gesteund. Wel is de status van de havens en de vaargeulen verlaagd van natuurlijk water naar sterk veranderd water.

De Kaderrichtlijn Water heeft grote gevolgen voor bv de manier waarop het meten van de natuur en waterkwaliteit in de Waddenzee geregeld wordt.

22 april 2005: Een brede coalitie van noordelijke bestuurders, natuurorganisaties en het bedrijfsleven heeft gisteren een brief aan Minister Dekker (VROM) verzonden. Kern van de brief: een Waddenfonds op afstand van Den Haag, geen geld voor de uitkoop van kokkelvissers uit het Waddenfonds, en een duidelijke scheiding tussen het geld voor economie en natuur.

22 april 2005: De mosselsector gaat nauw samenwerken met natuurorganisaties en wetenschappers om de toekomst veilig te stellen. Met de nieuwe koers hoopt en verwacht de Producentenorganisatie dat natuurorganisaties de vergunningprocedure voor de natuurbeschermingswet niet aangrijpen om de sector de voet dwars te zetten.

22 april 2005: De Nieuwe natuurbeschermingswet is gisteren in het Staatsblad gepubliceerd. De Europese vogel- en habitatrichtlijn zijn vanaf heden omgezet in Nederlandse wetgeving. Belangrijke nieuwe punten zijn de passende beoordeling, en een actieve zorgplicht voor de instandhouding van de natuur. De nieuwe wet kan grote gevolgen hebben voor de komende mosselzaadvisserij-vergunning.

22 april 2005: Het bedrijf Heiploeg Shellfish heeft ontslag aangevraagd voor 60 medewerkers. De kosten voor het sociaal plan bedragen ongeveer €5 miljoen. Het ontslag is het gevolg van de verminderde aanvoer van kokkels, aldus de Leeuwarder Courant.

Het bedrijf is van plan om Wulken uit de Noordzee aan te voeren. Het bedrijf heeft eind jaren negentig vrijwel alle Spisula (strandschelpen) uit de Noordzee weggehaald. De strandschelpen zijn sindsdien zo goed als niet meer teruggekeerd. De Stichting Wilde Kokkels vreest dat ook de Wulk gevoelig is voor overbevissing.

12 april 2005: De voorgenomen visserij op schelpdieren nabij het Nationaal Park Banc d’Arguin heeft mogelijk negatieve gevolgen voor de natuur en de lokale vissers. Een onafhankelijke Milieu-effect rapportage kan de gevolgen in kaart brengen. Dit schrijft Minister Veerman (LNV) in antwoord op 21 kamervragen aan de Tweede Kamer.

Het Nederlandse bedrijf Heiploeg wil in Mauritanië op Venusschelpen gaan vissen. Op dit moment is mechanische schelpdiervisserij in het Afrikaanse land verboden. Het bedrijf heeft het Nederlands Instituut voor Visserij Onderzoek (RIVO) opdracht gegeven om de mogelijkheden voor visserij te onderzoeken. Heiploeg bezit het merendeel van de Nederlandse kokkelvis-vergunningen en ontvangt waarschijnlijk binnenkort vele tientallen miljoenen euro compensatie uit het Waddenfonds.

De Stichting Wilde Kokkels vreest dat het geld uit het Waddenfonds indirect gebruikt gaat worden om de schelpdierbanken naast de Banc d’Arguin weg te halen. In het Nationaal Park zelf is alleen kleinschalige visserij met zeilboten toegestaan. De bevissing van haaien en roggen is vorig jaar geheel stopgezet. Het grootschalig mechanisch bevissen van het voedsel van de roggen bedreigt het draagvlak voor natuurbescherming onder de lokale vissers.

31 maart 2005: De PvdA, SP en Groenlinks hebben kamervragen gesteld over de mogelijke visserij op schelpdieren door Nederlandse bedrijven in Mauritanie.

Het visserij-instituut RIVO is van plan om in opdracht van Heiploeg een infrastructuur voor het vissen op schelpdieren op te zetten. Hierdoor is het mogelijk om de schelpdieren naar Europa te exporteren.

De venusschelpen (sterk lijkend op kokkels) worden vervolgens uit de geulen rondom het Nationaal Park Banc d' Arguin weggevist. De schelpdieren vormen het voedsel voor onder andere grote roggen. De lokale bevolking heeft vorig jaar besloten om niet langer op haaien en roggen te vissen. Door het weghalen van het voedsel voor de vissen dreigen de dieren alsnog te verdwijnen.

31 maart 2005: De mosselvissers willen een dialoog aangaan met de natuurbescherming. Voorzitter Wout van der Berg roept hiertoe op in zijn jaarrede:

We moeten in overleg treden met Waddenvereniging, Vogelbescherming en Natuurmonumenten. Ik ben er mij van bewust dat wij in het verleden daar meermalen bedrogen mee uit zijn gekomen. Maar het is te prijzen dat onze voorzitter Verbree daar achter de schermen toch mee doorgaat. Het alternatief is het voortzetten van de wetenschappelijke, juridische en politieke strijd. De mechanische kokkelvisserij heeft deze strijd verloren.

Wilde Kokkels heeft toestemming gekregen om de gehele jaarrede op onze website te plaatsen, waarvoor dank.

31 maart 2005: De Producentenorganisatie Mosselvisserij heeft haar aanvraag voor een vergunning waardoor mosselvisserij in het voorjaar van 2005 mogelijk wordt ingetrokken. De sector geeft aan dat het uitvoeren van een passende beoordeling veel tijd kost. Bovendien zijn er zo goed als geen jonge mosselen aanwezig.

Door het intrekken van de aanvraag wordt er komend voorjaar niet op mosselen gevist. De sector gaat nu naar alle waarschijnlijkheid mosselzaad uit de Deense en Duitse Waddenzee naar de kweekpercelen verplaatsen. Volgens het nieuwe beleidsplan is hier geen vergunning voor noodzakelijk.

18 maart 2005: Het lijkt er op dat de uitkoopsom voor de kokkelvissers (naar verluidt 100 miljoen euro) gebruik gaat worden om visserijrechten in Mauritanie te kopen. Een delegatie kokkelvissers is onlangs naar dit land gereist om de mogelijkheden te onderzoeken.

Het compensatiegeld komt in dit geval niet in Zeeland terecht, maar verdwijnt naar de regering in Mauritanie.

Het plan bestaat om de zogenaamde Giant Blood Cockles uit de geulen rondom het Nationaal Park Banc d' Arguin weg te halen. Deze kokkels zijn langlevende soorten waarbij het tot tientallen jaren kan duren voordat er weer grote exemplaren zijn terug gekeerd. Het gaat dus om een eenmalige visserij.

Samengevat wordt geld uit het Wadden(natuur)fonds gebruikt om niet-duurzame visserij in een ander waddengebied mogelijk te maken.

De plaatselijke vissers in het Nationaal Park mogen alleen met zeilboten vissen. Het rapen van schelpdieren is verboden. Op dit moment accepteren de vissers deze beperking in ruil voor de exclusieve visrechten. De lokale natuurbeschermers zijn erg bang dat het draagvlak voor visserijbeperking door het toestaan van mechanische schelpdiervisserij verdwijnt.

18 maart 2005: Wilde Kokkels heeft vandaag bezwaar gemaakt tegen de handkokkelvergunning 2005. Omdat we instemmen met het opheffen van de schorsende werking kan de visserij gewoon doorgaan. Wilde Kokkels heeft grote problemen met de manier waarop het Ministerie de passende beoordeling heeft uitgevoerd. Ons bezwaarschrift is dan ook vooral tegen het Ministerie gericht, en niet tegen handkokkelen als visserijvorm. De manier waarop de vergunningvoorwaarden zijn ingevuld maakt echter een grote uitbreiding van de visgebieden en de hoeveelheid op te vissen kokkels mogelijk.

Wilde Kokkels streeft naar een Waddenzee waar het belang van de natuur voorop staat.